Рисолати элита дар назди ватан ва миллат

Дар охири асри гузашта бахши бузурге аз элитаи тоҷик сиёсатро кори хоси мансабдорони баландмақом дониста худро аз сиёсат дур гирифта буд. Ҳатто дар  сўҳбатҳои хос ба овози паст «сиёсат – зани ҷалаб» мегуфтанд.

Ин канорагирӣ оқибатҳои баде барои ҷумҳурии навистиқлоли тоҷик пеш овард.

Таърих гувоҳ аст, ки ҳатто дар замонҳои қадим чунин набуд. Адибону олимон мекўшиданд, ки дар давлат вазифаҳои баландро соҳиб шаванд ва давлатдориро ба меъёрҳои инсофу адолат мувофиқ кунанд.

Шоирӣ озодагист. Аммо озодагӣ чист?

Шоирони тоҷик дар асрҳои гузашта вазифаи шоириро аз чӣ иборат медонистанд, имрўз донистани мо аз ҳама заруртар аст. Зеро аз барҳам хўрдани низоми коммунистӣ бист сол сипарӣ шуда бошад ҳам ҳанўз дар назари аксари мардум шоир маддоҳу тарғибгари идеологияи ҳоким аст.

Чанд рўз пеш нашриёти «Ўзбекистон миллий энциклопедияси» (Тошканд) рисолаи илмии доктори илмҳои филология Садри Саъдиев «Маркази адабии Самарқанд дар шоҳроҳи таърих»-ро чоп кард, ки бояд сарусадое дар Тоҷикистон барпо кунад, чун ба бисёр хулосаҳои пешинаи адабиётшиносони тоҷик нисбати ин минтақа зарба мезанад.  Махсусан ба хулосаҳои илмии академик А.Мирзоев.

Адабиётшиноси машҳури тоҷик Садри Саъдиев имрўзҳо 75-солагии худро ҷашн мегирад, ки самимона табрик мекунем.

Яке аз шартҳои асосии миллатшавӣ

Густариши забони умумимиллии гуфторӣ яке аз шартҳои асосии миллатшавист. Як забони нимаадабии шифоҳӣ дар пойтахти Тоҷикистон шаҳри Душанбе солҳои 80-90 асри гузашта қариб шакл гифта буд.

Дар ҳама кишварҳо забони умумимиллии гуфторӣ дар пойтахтҳо ба вуҷуд омада  ба тамоми шаҳру навоҳии он кишварҳо паҳн мешавад. Агар намояндаҳои ҳар як ноҳия ба шаҳри Душанбе омада ҳама  ба шеваи маҳалли худ ҳарф задан гиранд, миллат ҳеҷ гоҳ шакл нахоҳад гирифт.

Менталитети тоҷикӣ

Посух ба суоли Далер Ғуфронов аз маҷаллаи «Элита»

Менталитет маъноҳои фалсафӣ, равоншиносӣ ва ҷамъиятшиносӣ дошта бо тобишҳои гуногун талқин мешавад. Аммо дар маънои асл ҷаҳонбинии сифатан баландро гўянд.

Сиёсатбозон демократия ва тарзи иқтисодиёти аврупоӣ ё худ ғарбӣ ба менталитети мардуми кишвари мо мувофиқ нест гуфта ноўҳдабароии худро дар замони оқибмонии устувор кардани арзишҳои демократӣ ва иқтисоди пешрафта рўпўш мекунанд. Ин ҳолатро дар бисёр кишварҳои ғайриаврупоӣ мушоҳида кардаанд.

Миллатшударо аз миллатнашуда бо кадом нишонаҳо фарқ кардан метавон?

На ҳар як шахси босавод миллатшуда маҳсуб мешавад. Босаводи  миллатшуда мекўшад, ки коре хилофи манофеи умумимиллӣ накунад.

Худро узви миллати том ҳис кунанда ҳама амали худро бо манфиати мардум ва ватан равона мекунад.

Масалан агар доктор, яъне табиби замонавӣ дар дорухона фурўши ягон доруи манъшударо диду хомўширо ихтиёр кард ё ба  дўкони хўрокворӣ даромаду дар барчаспи ягон қуттичаи ягон намуди ғизо консерванту иловаи кимёвии барои ҷисми инсон зарарнокро диду барои аз фурўш гирифта партофтани онҳо ягон амале нишон нишон надод, ўро бо вуҷуди маълумоти олӣ доштану тааллукот ба табақаи интеллигенсия наметавон миллатшуда ҳисобид.

Миллат чист ва киро метавон ҳаммиллат номид?

Пеш аз ҳама бояд равшан кунем, ки мафҳуми миллат кай дар сарзамини мо пайдо шуд. Ҷои дигар чи маъноҳо дошт намедонам, аммо аз куҳансолоне, ки дар замони Русияи подшоҳӣ ҷавониашон сипари шудааст, шунидаам, ки «миллати мо мусулмон аст, забонамон – форсӣ, аз қавми тоҷикем».

Забон қавм, яъне мардумро муайян мекардааст.

Эҳтимол иделогҳои замони пеш аз шўравии капиталистӣ вожаи миллатро ба маънои этнос, яъне қавм ихтисос додаанд. Ва дар матбуоти шўравӣ низ ба ҳамин маъно истифода мекарданд.

Оид ба аҳамияти шахсиятсолорӣ

Дирўз дар маъракаи таъзия иттифоқ афтод, ки бо чанд нафар ҳоҷӣ гирди як миз бошем. Шукри худо сол то сол теъдоди ҳоҷиёни шаҳри мо зиёд мешавад ва дар  сўҳбатҳо ин ҳоҷиён масъалаҳои ахлоқи ҷомеаро бештар муҳокима мекунанд. Ин дафъа низ ҳоҷие дар ин боб сухан кард, ки масалан чаро сафи занҳои танфурўш меафзояд.

Чуноне ки медонед идораҳои масъул дар ин боб кор мекунанд, ин кори онҳоро баъзан аз телевизион намоиш медиҳанд. Аммо ҳолатҳои зиёдест, ки на ҳама ҷо ва на ҳама касро мешавад назорат кард.

Дарахти ҳаёти мо чӣ буд?

Мардуми порсизабон аз замонҳои бостон ин ҷониб ба дарахти ҳаёт будани писта бовар доранд. Дарахт миллат надорад, аммо номҳои ҳама намудҳои писта дар кишварҳои гуногуни олам ҳокӣ бар он ки аз вожаи «писта»-и форсӣ гирифта шудаанд. Ниёгони мо дар қадимзамон пистаро ба ҷои пул низ истифода мекардаанд, ки аз аҳамияти торихии он дарак медиҳад.

Витамини В6 дар писта нисбат ба ҷигари гов зиёдар аст.

Пайвастагии фенол дар таркиби писта зиёд аст ва он ҳуҷайраҳои баданро нав карда ба рушди онҳо такон медиҳад.

Марди озодандеш

Ҳамсояи ман – Облоқул Ҷумъаев 75 - сола шуд

Ў 25 феврели сои 1937 дар хонаводаи Ҷумъабой Рофеев, ки соли 1942 аз фронт ҷароҳати вазнин бардошта буд, зода шудааст. Модараш Ғаффорова Хайринисо низ ҳамроҳи шавҳари майюбаш дар колхоз кор мекард. Онҳо чор писару як духтар доштанд, ки фарзанди калонӣ ҳамин Облоқул буд. Падари Облоқул асосан зингар буд ва дар гузари Зингарони Самарқанд зиндагӣ мекард. Аммо бо дигар шудани замона ва кам шудани теъдоди асп зингарӣ низ касод шуд ва  ў ба деҳаи Боғитилло кўчида омад, ки дар  ин ҷо бо кишоварзӣ рўз гузаронад.

Як сол бе Бурҳон Раҷабов

Дар яке аз тарабхонаҳои Самарқанд яксолагии даргузашти Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон Бурҳон Раҷабов қайд карда шуд. Дар он хонаводаи марҳум, ҳамсояҳо, дўстон, аҳли илму адаби Самарқанд иштирок намуданд.

Оид ба хизматҳои бузурги ин эҷодкори боистъдод рассом Даврон Сафозода, санъатшинос Ато Аҳроров, табиб Ҳабибулло Ғанизода, адибон Аслиддин Қамарзода ва Адаш Истад сухан карданд.