среда, 7 января 2026 г.

Мафҳуми давлатдорӣ дар ҳувияти миллии тоҷикон

Аллома Абдуллоҳи Раҳнамо дар бораи давлатмеҳварӣ ақидаи хоси худро доранд. 

Оре давлат як воситаи ваҳдати миллӣ аст ва мардумони ҳавзаи форсизабон аз замонҳои қадим низоми давлатдории пешрафтаи дунёро ихтиро карда буданд. Ин низоми давлатдорӣ манофеи ҳамаи халқу қавмҳои қаламрави давлатиро дар назар дошт.

Ин низоми давлатдорӣ дар замони Ҳахоманишиҳо ба авҷи аъло расидааст. Яъне ба забони имрӯзаи мо императорӣ буд. Императорро шоҳаншоҳ мегуфтанд.Яъне шоҳи шоҳон. Давлатдории тоҷикон дар ҳама давру замон шоҳаншоҳӣ буд.Дар замони ҳукмронии сулолаҳои туркӣ низ ин намуди давлат буд, онро хонигарӣ меномиданд ё дигар ин ҳамон давлатдории иборат аз вазоратхонаҳои гуногуни Сомониён буд.

 Кулол об хӯрд дар мундӣ,

 Дар давлати охундӣ.

Ҳайфи Эрони озод,

Ки шуда охун ҷаллод.

Охунди салласиёҳ, 

Кард ҳоли мардум табоҳ.

Пули Эрон хазон шуд,

Мардумаш дилгазон шуд.

Дар хона намонд хӯриш, Мардум бинмуд шӯриш.

Мо бо туем, эй Эрон, 

Хони охунд бод вайрон!

ЧӢ ТАВР МИЛЛАТИ БУЗУРГРО ХУРД КАРДАНД?

То замони шӯравӣ мо тоҷикон миллати бузурги форсизабон будем. Болшевик омад ва ба мо гуфт: Ин забони ту нест. Забони ту тоҷикист. Форсӣ забони Эрон аст. Забони ту нест. Бовар кардем, хӯҷаин вай буд. Баъди он гуфт ки ин хати форсӣ арабӣ аст, ин хати ту нест.Хатро иваз кун. Бовар кардем, хӯҷаин вай буд. Баъди он болшевик боз гуфт ки ту ҳеҷ гоҳ шаҳр насохтаӣ,  Хуҷанд ва Конибодом низ азони ту нест.Бовар кардем, хӯҷаин вай буд.

Болшевик пойтахти онвақтаи тоҷик Бухорои Шарифро бомбаборон кард ва нисфи шаҳру аҳолӣ нобуд шуд. Болшевик гуфт, ки ин аҳолии Бухоро инқилоб кард. Бовар кардем, хӯҷаин вай буд. Баъди он Қӯқандро қатли ом кард. Болшевик гуфт, ки ин дурӯғ аст.Бовар кардем, хӯҷаин вай буд

Пешвосозӣ

Агар ба таърихи мардуми эронитабор назар кунед, мебинед ки аз Куруши Кабир сар карда то замони шӯравӣ пешвосозӣ набуд. Гарчанде Куруши Кабир бо маншури ҳуқуқи башари худ дар ҷаҳон машҳур аст, ягон кас на атрофиёни чоплусаш на муаррихони ситоишгараш ӯро пешво нагуфтаанд. Аз сарварони давлат аз Бобоҷон Ғафуров донишмандтар роҳбари давлат набуд.Вале бо вуҷуди хизматҳои бузургаш касе ӯро пешво наномидааст.Дар як сӯҳбат Ҷалол Икромӣ ба Ғафуров гуфтаанд:-Иҷозат диҳед ки шуморо падари миллат гӯем.

НАМЕФАҲМАМ!

Баъди ду ҳафтаи марги фоҷиавии Қобилҷон мақолаҳои публисистӣ ва таҳлилиро дар интернет хонда ба чунин хулоса омадаам: 

Ман намефаҳмам ки тоҷик дар оянда чӣ бояд кунад. Масъалаи бекориро бо кадом роҳ бояд ҳал кунад?

Маълум шудан дорад ки минбаъд кор дар Русия ва дигар кишварҳо барои тоҷикон дарди сар хоҳад шуд. Ба сабабҳои гуногун. Масалан ба Русия сарозер шудани муҳоҷирони корӣ аз кишварҳои Африқо ва ҷануби Осиё,  Афғонистон, Покистон ва ғайра.

Аз эҷодиёти даҳонии мардум

Бачагиям бо пунбачинҳо гузашт

Ва дар молпойиҳо домони дашт

Дарси мактаб таърихи як ҳизб буд 

Рост гӯям ин ҳизб не як кизб буд 

Тарзи кори он " тарсон!,"буд 

Халқ дар назди он ларзон буд 

Гар сухан аз қимати инсонӣ аст 

Он аз пунба ҳам арзон буд 

Гарчи Ленин кайҳо мурда буд 

Лек мардум то абад озурда буд 

Байрақи сурхаш ба хун олуда буд 

Зери зулмаш халқ бисёр нолида буд 

Шукри истиклол кунед эй дӯстон 

Мамлакат обод шавад чун бӯстон.

Аҳамияти афсонаҳои халқии тоҷикӣ дар шинохти фоҷиаи Қобилҷон

Афсонаҳоро мардуми тоҷик ҳамту барои дилхушии кӯдакон не, балки барои пешгирӣ аз хатарҳо, ки дар зиндагӣ рӯ ба рӯ шудаанд, эҷод кардааст.

Албатта ин хатарҳо дар ривоятҳои асотирии Шоҳнома низ тасвири нобиғавӣ ёфтаанд. Чунончи аз ин пеш навишта будам, тасвири рамзии фашизм дар воқеаи Заҳҳок. Ба морони Заҳҳок мағзи сари бачаҳою наврасон лозим, на калонсолон.

Акнун ба афсонаи халқи тоҷик Бузаки чингилапо аз нуқтаи назари рамзи асотирӣ назар кунед.

Дар ин афсона низ нерӯҳои Аҳриманӣ душмани бачаҳоянд. Бузаки чингилапо бачаҳои худро бе падар худ танхо парасторӣ мекунад. Маҷбур аст онҳоро дар хонааш танҳо гузошта худ барои овардани хӯрок ба ягон ҷойи дур равад. Душмани асосии ӯ Гург аз набудани модари бузичаҳо истифода бурда онҳоро мехӯрад.

Сарвари давлати бойтарин

Ҳалима бинти Яъқуб то соли 2023 шаш сол президенти Сингапур буд, ки мардуми он дар ҷаҳон сарватмандтарин аст.Ҳалима ба малайҳо қавми мусалмони камшумори Сингапур тааллуқ дорад. Ӯ пеш аз Президент шудан сарвари порлумони кишвар буд. Дар давлати демократӣ дар интихоби роҳбари давлат ӯ аз кадом қавм аст, эътибор намедиҳанд.Муҳим ин ки поквиҷдон ва хирадманд бошад.

Соли 2023 Ҳалима ба Ӯзбекистон сафари расмии давлатӣ дошт.

Ӯ ба Тошканд бо самолёти пассажиркашон ҳамроҳи одамони қаторӣ омад.Ба Самарқанд бо поезди умумӣ.  Яъне бо вуҷуди он ки сарвари давлати бойтарин аст , намехоҳад як сӯми халқро барои зиндагии бароҳати худ сарф кунад.

Вай бо ин амал дар байни мардуми Ӯзбекистон обрӯи баланд пайдо кард. Одамон дар ҳама ҷо мегуфтанд ки мана сардори давлат бояд чӣ гуна бошад.

Мо тоҷикон ба муҳити дурӯғин, ки замони шӯравӣ ба вуҷуд оварда буд, хӯ гирифтаем.

Худро ориёӣ мегӯему аз фарҳанги ориёӣ хабар надорем. Мусулмон мегӯему мусулмонӣ чист, намедонем. Худро миллати китобхон гуфта акси китобро ба герби Точикистон дароварда китоб намехонем.Мо мардуми шоиртабъ ва меросбари аҷдод гуфта хати ниёгон ва тақвими миллиро эҳё намекунем.

Мо уқобони кӯҳӣ гуфта дар кӯчаҳои Русия кӯчарӯбӣ мекунем. Нерӯгоҳҳои барқии обӣ сохта аз бебарқӣ шикоят мекунем. Сиёсатшиносӣ ва ҷомеашиносӣро наомӯхта депутат ва мансабдорони ҳукумат мешавем.

Истеъдоди фитрӣ надошта асари бадеӣ нависта узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мешавем.Илми шаҳрсозӣ наомӯхта шаҳрсозӣ карда баъд шикоят мекунем ки барқу об кам шудааст ва кӯчаҳо аз мошинҳо тирбанду ҳаво ифлос.

Мо миллатем, ки нардбон насохтааст ва ба осмон баромадан мехоҳад.

Фирдавсӣ ва фоҷиаи Қобилҷон

! Ба қурбонии идеологияи фашистӣ ва миллатгаро муҷассамаи ёдгорӣ гузоштан низ мубориза аст. 

Нисфи мардуми Бухоро дар бомбаборон кардан , тамоми мардуми Қӯқанд аз ҷониби болшевикон кушта шуданд, режими Сталинӣ чӣ қадар гули сари сабади мардуми тоҷикро кушта мо як муҷассамаи ёдгорӣ намондем. Накардани ин корҳо, яъне муҷассамаҳои ёдгорӣ намондан маънои пазируфтани чунин кушторҳост.

Зардуштия низ идеология аст.Асоси онро мубориза бо бадӣ ташкил кардааст. Дар ислом ҷазо қисман дар ин дунё ва асосан дар охират дар он дунё.Дар зардуштия дар ин дунё бояд ҷазо дода шавад. Дар Шоҳнома ки андешаҳои Фирдавсӣ реша ба оини зардуштӣ дорад, Рустам доим бо нерӯҳои Аҳриман дар мубориза аст. Девҳо, Ашкбӯс, Заҳҳоки морон рамзҳои бадӣ аз ҷумла фашизманд.